Trafik Kazasında Tali Kusur ve Asli Kusur Oranları
Trafik kuralları, bunlara uymamanın sonuçları, trafik kazası ve trafik kazasına bağlanan sonuçlar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile 18.07.1997 tarihli Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Büromuz trafik kazalarından kaynaklanan olaylar ve buna bağlı olarak ortaya çıkabilecek tazminat, sigorta ve ceza hukuku uyuşmazlıklarında da danışmanlık hizmeti vermektedir.
Trafik Kazalarında Kusur Oranı Nedir?
Trafik kazalarında kusur oranı kazaya karışan sürücülerin kazanın meydana gelmesine ne ölçüde sebep olduklarının belirlenmesidir. Tarafların kusur oranları asli kusurlar üzerinden yapılan değerlendirme sonucunda Yönetmelik’te belirtilen esaslara göre tespit edilir. Kusur oranları kazaya karışan tarafların zararlarının giderilmesinde dikkate alınır. Daha önceleri kullanılan “sekizde sekiz kusur” sistemi terk edilerek kusurların yüzde olarak belirlenmesi usulüne geçilmiştir.
Tali Kusur Nedir?
“Tali” ikincil, daha az önemli anlamlarında kullanılmaktadır. Tali kusur trafik kazasında daha az kusurlu olan tarafı ifade eder. Tali kusurlu, kusursuz yani hatasız, herhangi bir sorumluluğu olmayan şeklinde anlaşılmamalıdır. Tali kusur, asli kusura göre daha hafif nitelikli ihlalleri tanımlar. Asli kusur kavramının dışında kalan tüm ihlaller tali kusurdur.
Tali kusur kavramının tanımı mevzuatımızda doğrudan yapılmış değildir; KTK’da veya Yönetmelik’te böyle bir tanımlama yoktur. Tali kusur, asli kusur üzerinden tanımlanıyor diyebiliriz. Asli kusurlu karşısında sorumluluğu daha az olanlar tali kusurludur. Tali kusur halleri mevzuatın çeşitli noktalarında dağınık olarak sayılmıştır.
Asli Kusur Nedir?
Asli kusur asıl kusurlu olanın sorumluluk derecesini ifade eder. En önemli kabul edilen trafik kurallarını ihlal etmek asli kusurlu olmaya sebep olur. Doğrudan zarar ortaya çıkarma ihtimaline sahip durumlar asli kusur olarak belirlenmiştir denilebilir. Bunlardan başka kusurlu sayılan hareketler de vardır ama onlar tali kusur olarak değerlendirilir. Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti asli kusurlar üzerinden yapılır. Asli kusur halleri sınırlı sayıda belirlenmiştir.
- Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme
- Taşıt giremez trafik işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş karayolunda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme
- İkiden fazla şeritli taşıt yollarında, karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme
- Arkadan çarpma
- Geçme yasağı olan yerlerde geçme
- Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma
- Şeride tecavüz etme
- Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama
- Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama
- Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama
- Yerleşim birimleri dışındaki karayolunun taşıt yolu üzerinde, zorunlu haller dışında park etme veya duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama
- Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun olarak park edilmiş araçlara çarpma
halleri asli kusur sayılır. Ancak, kazada bu hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç sürücülerinin birden fazlası tarafından yapılmış (yani birden fazla asli kusur işleyen sürücü varsa) veya kaza bu hareketler dışında kurallarla, yasaklamalara, kısıtlamalara ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, kusur oranı Yönetmelik’te belirtilen esaslara göre tespit edilir.
Ehliyetsiz araç kullanma asli kusur değildir. Bir kimse sırf ehliyeti olmadan araç kullanması nedeniyle, karıştığı trafik kazasında asli kusurlu sayılmaz. Bu durum ceza sorumluluğu açısından da benzer şekildedir.
Asli kusur “daha fazla kusurlu olmak” anlamına gelmez. Çünkü örneğin iki sürücünün karıştığı bir kazada her ikisi de asli kusur oluşturan ihlaller yapabilir.
Trafik Kazalarında Kusur Oranları Nasıl Belirlenir?
Kusur oranı tespit edilirken öncelikle (tüm taraflar açısından) olayda asli kusura giren bir ihlal olup olmadığı belirlenir. Her iki tarafın da asli kusurlu olması, birinin diğerinden daha fazla kusurlu olması veya eşit oranda kusurlu olmaları gibi ihtimallere göre kusur dengesi kurulur. Kusur oranları eldeki delillere dikkate alınarak (trafik kazası tespit tutanağı, kamera görüntüleri gibi) belirlenir.
Kusur oranları mahkemece davada incelendiğinde kaza mahallinde keşif yapılarak bilirkişiden rapor alınır. Raporda kamera görüntüleri incelenir, çevrede trafik lambası, ikaz levhası vs. varsa bunlar da dikkate alınır. Tarafların hız yaptığı iddia ediliyorsa hız sınırı olup olmadığı belirlenir. Araçlardaki hasarların konumu ve şekli, kaza mahallindeki fren izleri gibi detaylar da kusur oranı tespitinde yardımcı olur.
Olay yerine gelerek trafik kazası tespit tutanağı düzenleyen resmi görevliler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.
Trafik Kazalarında Kusur Belirleme Süreci Nasıl İşler?
Kazanın ardından tutulan tutanak ve çekilen fotoğraflar taraflarca zorunlu trafik sigortasının yapıldığı şirkete veya acenteye iletilir. Sigorta şirketleri tarafların kusur oranlarını ve asli veya tali kusurlarını belirler. Kusurlu bulunan tarafın itiraz etme hakkı vardır. Sigorta şirketlerinin kusur oranının belirlenmesinde mutabakata varamadıkları durumlarda Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) karar vermeye yetkilidir. Bu karara karşı da mahkemede itirazda bulunulabilir.
Kaza Kusur Oranı Sorgulama Nasıl Yapılır?
SBM internet sitesinden ve e-devlet üzerinden kaza kusur oranı sorgulaması yapılabilir.
Trafik Kazasında Yüzde 0 Kusur Ne Demektir?
Taraflardan birinin hiç kusurunun olmaması; kusurun tamamen diğer tarafa ait olmasıdır. Bu halde tali kusur yoktur.
Trafik Kazasında Yüzde 25 Kusur Ne Demektir?
Trafik kazasında yüzde 25 kusurlu olmak kısmi kusur veya hafif kusur olarak da tanımlanabilir. Karşı tarafın hatasına göre çok daha hafif bir kusuru ifade eder.
Trafik Kazasında Yüzde 50 Kusur Ne Demektir?
Taraflara eşit oranda kusur atfedilmesidir. Bu durum her iki tarafın asli kusurlu olmasından da kaynaklanabilir. Taraflar masraflara eşit olarak katlanırlar.
Trafik Kazasında Yüzde 75 Kusur Ne Demektir?
Taraflardan biri ağır kusurludur. Diğeri de kusursuz değildir; hafif kusurludur.
Trafik Kazasında Yüzde 100 Kusur Ne Demektir?
Olayda tali kusurun olmadığını, taraflardan birinin kusurunun bulunmadığını ifade eder. Kusur yalnızca bir tarafa aittir.
Kaza Tespit Tutanağı Nedir?
Kazanın oluş şekli, taraflar ve kaza mahalli ile ilgili bilgileri gösteren yazılı belgeye kaza tespit tutanağı denir. Bu tutanak taraflarca veya resmi görevlilerce tutulabilir.
Sadece maddi hasarın olduğu kazalarda kazaya karışan sürücüler tutanak tutma konusunda anlaşır ve yetkililerin olaya müdahalesini gerekli görmezse düzenleyecekleri maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağını birlikte imzalayarak olay yerinden ayrılabilirler. Bundan sonra taraflar artık meydana gelen zararın sigortaları tarafından veya kendilerince doğrudan karşılanacağını kabul etmiş sayılırlar ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemezler.
e-devlet veya SBM internet sitesi üzerinden jandarma ve polis bölgesi için maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı sorgulama ve doğrulama yapılabilir. Kişiler sürücü olarak karıştıkları ve sahibi oldukları araçların karıştığı kazalar için bu sorgulamaları yapabilir.
Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Tutulur?
Kaza tespit tutanağı kaza, sürücüler, kaza yeri, araçlar ve sigortaları ile ilgili ihlaller hakkındaki detayların yazılması suretiyle doldurulur. Tutanağa kazanın oluş şekli hakkında kabataslak çizim yapılmalıdır. Sürücüler kaza hakkındaki görüşlerini de ekleyerek tutanağı imzalar. Tutanak form halindeki kağıtla veya mobil uygulama üzerinden tutulabilir.
Kaza Tespit Tutanağını Kim Tutar?
Sadece maddi hasarla sonuçlanan kazalarda kaza tespit tutanağı kazaya karışan sürücüler tarafından tutulabilir. Bunun yanında polis, jandarma, zabıta gibi resmi görevliler de kaza tespit tutanağı tutmakla görevlidir.
Kaza Tespit Tutanağına İtiraz Edilebilir Mi?
Kaza tespit tutanağına itiraz uygulamamızda mahkemelerce hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmektedir. Ayrıca kaza tespit tutanaklarına karşı kanunda doğrudan bir itiraz yolu düzenlenmiş de değildir. Eda davası açılması veya ceza soruşturması başlatılması durumunda deliller mahkemece değerlendirilebilecektir.
