Karabaş Mah. Müneccim Arif Sk. 25/1 İzmit/Kocaeli

Eksen Hukuk » Blog » Vekalet Ücreti Hesaplama

Vekalet Ücreti Hesaplama

Avukatlar emek ve mesaileri karşılığında yetkili mercilerce daha önceden belirlenmiş ya da müvekkilleri ile üzerinde anlaşmış oldukları ücreti alırlar. Avukatlık ücreti, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nda vekalet ücreti olarak da adlandırılmaktadır.

İş sahibi ile avukat arasındaki anlaşma gereğince vekalet ücreti yazılı veya sözlü olarak belirlenebilir. Bazen de bu husus ihmal edilmiş, geçersiz şekilde düzenlenmiş veya ihtilaflı olabilir. Tüm bu durumlar vekalet ücretinin hesaplanması konusunda daha önceden koyulmuş olan kurallara başvurulmasını gerektirir.

Vekalet Nedir? Vekalet Çeşitleri

Vekalet, başka bir kimseye belirli iş ve işlemleri yapması için verilen yetkiyi ve bir kimse adına iş ve işlem yapmayı ifade eder. Vekaletname ise verilen bu yetkiyi ve kapsamını belirten resmi nitelikli yazılı belgedir. Vekalet, genel ve özel vekaletname olmak üzere ikiye ayrılabilir. Genel vekaletname birçok yetkinin bir arada verildiği vekaletname çeşididir. Özel vekaletname ise belli başlı yetkilere özgülenmiş olan vekaletnamedir.

Vekalet Nasıl Verilir? Dikkat Edilmesi Gerekenler

Avukatı tarafından vekaletname ile temsil edilmek isteyen iş sahibi bunu herhangi bir noterden, avukatın bilgilerini ibraz etmek suretiyle onun adına vekaletname çıkartarak yapabilir. Vekaletname dava veya işin her aşamasında dosyaya sunulabilir. Şu kadar ki, özel hukuk yargılamasına tabi bir davada bir tarafın avukat tutmak istemesi sebebiyle, yargılama hiçbir şekilde başka bir güne bırakılamaz.

Aynı vekaletname ile birden fazla kişi bir veya birden fazla avukata vekalet verebilir. Vekalet sadece avukata verilmez. Avukat olmayan kişi de (örnek vermek gerekirse tapu devri, araç satışı, evin kiralanması gibi) belli iş ve işlemler için yetkilendirilebilir. Fakat hukuki meselelerde mütalaa vermek, yargı yetkisini haiz bulunan organlar huzurunda kişilere ait hakları dava etmek ve savunmak, adli işlemleri ve resmi dairelerdeki işleri takip etmek yetkisi yalnız avukatlara aittir.

Vekaletname herhangi bir noterden, avukatın vekalet bilgileri gösterilmek suretiyle çıkarılabilir. Yurtdışında bulunanlar bu işlem için elçilik ve konsolosluklara başvuru yapmalıdır. Velayet sahibi anne ve baba küçük çocuk adına velayeten vekaletname çıkarabilir. Kısıtlı kişi adına vasisi mahkemeden izin alarak avukat tutabilir. Tutuklular cezaevinde noter aracılığıyla vekaletname verebilir. Hükümlü ise bu işlemi vasisi aracılığıyla yapar.

Vekaletname vermeden önce avukattan detaylı bilgi alınmalıdır. Çünkü dava türüne göre vekaletnamenin şekli ve içeriği değişiklik gösterir. Örneğin anlaşmalı boşanma davası için verilecek vekaletname fotoğraflı olmalıdır. Benzer şekilde sulh olma, haczi kaldırma, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına (işçilik alacakları için arabuluculuk süreci gibi) başvurma da dahil bazı işlemler için bunlara ait yetkinin vekaletnamede açıkça belirtilmesi zorunludur.

Vekalet Ücreti Nedir?

Avukatlık, kamu hizmeti ve serbest bir meslektir. Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının parasal karşılığıdır.

Avukatla müvekkili arasında akdedilen avukatlık sözleşmesinin belli bir hukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsaması gerekir. Avukatlık sözleşmesi vekalet ücreti anlamında kural olarak serbestçe düzenlenebilir. Bu doğrultuda, dava edilecek veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir. Bu oran yüzde yirmi beşi aşmamak üzere belirlenebilir. Bu ücret tavanını aşan sözleşmeler, bu tavan miktarında geçerlidir.

Vekalet ücreti için üst sınır belirlendiği gibi alt sınır da belirlenmiştir. Bu alt sınıra Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi denir. Bu tarife her yıl güncellenerek Adalet Bakanlığı’nın uygun bulması ve Türkiye Barolar Birliği’nin onaylaması ile yürürlüğe girer. Mahkemelerde, tüm hukuki yardımlarda, taraflar arasındaki uyuşmazlığı sonlandıran her türlü merci kararlarında ve kanun gereği mahkemelerce karşı tarafa yükletilmesi gereken avukatlık ücretinin tayininde AvK ve bu Tarife hükümleri uygulanır.

Vekaletname çıkarmak için notere ödenmesi gereken vekaletname ücreti, avukatın vekalet ücretinden farklıdır. Bunun gibi, dava açılması amacıyla mahkeme veznesine ödenecek dava harç ve masrafları da vekalet ücretinden ayrı olarak ödenmelidir. Sözleşmede veya anlaşmada açık bir hüküm yoksa bile bu husus bu şekilde yorumlanmalıdır. Vekalet ücreti avukata nakit veya TBB e-tahsilat sistemi üzerinden kredi kartı ile ödenebilir.

Vekalet Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Avukatla müvekkil arasında yapılan anlaşmada vekalet ücreti belirlenebilir. Burada bir belirleme yapılmamışsa veya durum ihtilaflıysa vekalet ücreti hesabı konusundaki kurallara bakılır. Bu kurallar, konusu para alacağı olan dava ve işlerde geçerlidir. Hesaplama, nispi vekalet ücretleri söz konusu olduğunda yapılır. Maktu vekalet ücretlerinde ise önceden belirlenmiş rakamlar olduğundan ayrıca bir hesaplama yapılmasına gerek kalmaz.

Ceza davalarında parasal alacak ihtilafı bulunmadığından vekalet ücreti hesaplaması da söz konusu olmaz. Bu davalardaki vekalet ücretinin belirlenmesi için avukatlık sözleşmesine ya da AAÜT’ye bakmak gerekir. Müvekkilinin beraat etmesi halinde sanık müdafisi yargılamanın yapıldığı mahkemeye göre (ağır ceza, asliye ceza, çocuk ağır ceza gibi) beraat vekalet ücretine hak kazanır.

Hakkında beraat veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilen kişinin önceden ödemek zorunda kaldığı giderler Devlet Hazinesince üstlenilir (CMK m.327). Bu nedenle beraat vekalet ücreti CMK’dan atanan zorunlu müdafi için de geçerlidir. Buradaki beraat vekalet ücreti, avukatın zorunlu müdafilikten aldığı ücret mahsup edilmek suretiyle belirlenecektir.

Vekalet Ücreti Neye Göre Belirlenir?

Avukatlık ücreti konusunda temel kural AvK m.164 hükmüdür.

Avukat ile müvekkili vekalet ücreti konusunda anlaşabilir. Buna göre götürü bir meblağ ya da dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın yüzde yirmi beşini aşmamak koşuluyla vekalet ücreti belirlenebilir.

Taraflar aralarında ücret konusunda anlaşma yapmamış veya anlaşma belirsiz, geçersiz yahut ihtilaflı ise değeri parayla ölçülebilen dava ve işlerde asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğine göre ilamın kesinleştiği tarihteki dava değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasındaki bir miktar, ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci tarafından avukatlık ücreti olarak belirlenir.

Yüzde üzerinden anlaşılacak veya belirlenecek vekalet ücretleri, değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde geçerlidir. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır. Ağır ceza ve asliye ceza mahkemelerinde sanık veya mağdur/müşteki avukatlığı hizmetinin, ceza soruşturması evresinde takip edilen işlerdeki hukuki hizmetin ücretleri bu duruma örnek gösterilebilir.

Yüzde üzerinden hesaplanacak veya tarifeye göre belirlenecek avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır. Vekalet ücretinin yüzde olarak belirlendiği hallerde yapılacak sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz.

Hangi aşamada olursa olsun, dava ve icra takibini kabul eden avukat, AAÜT ile belirlenen ücretin tamamına hak kazanır. Gerek kısmi dava gerekse belirsiz alacak ve tespit davasında mahkemece dava değerinin belirlenmesinden sonra davacı davasını belirlenmiş değere göre takip etmese dahi, yasal avukatlık ücreti, belirlenmiş dava değerine göre hesaplanır.

Aynı davada hem para ile ölçülebilen hem de ölçülemeyen talepler olabilir. Örneğin boşanma davasında boşanma talebi konusunda maktu vekalet ücreti, ziynet talebi yönünden ise nispi vekalet ücreti verilir.

Karşı Vekalet Ücreti Kime Aittir?

AvK m.164/5’in açık hükmüne göre dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez. AAÜT hükmü gereğince yargı yerlerince avukata ait olmak üzere karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, bu Tarifede yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamaz.

Avukat Vekalet Ücreti Hesaplama

AAÜT’ye göre vekalet ücreti ya nispi (oransal) ya da maktudur (rakama göre değişmeyen). Tarifede her bir hukuki hizmetin karşılığı belirlenerek uygulamadaki uyuşmazlıkların giderilmesi sağlanır. Nispi vekalet ücretine tabi dava ve işlerdeki en temel kurala göre; hükmedilen vekalet ücreti kabul veya reddedilen miktarı geçemez. Bu kural davacının lehine ve aleyhine olmak üzere geçerlidir.

Yargı yerleri ile icra ve iflas dairelerinde yapılan ve konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen hukuki yardımlarda ödenecek ücret nispidir ve davaya konu edilen rakam üzerinden aşağıdaki şekilde hesaplanır;

1. İlk 200.000,00 TL için %16
2. Sonra gelen 200.000,00 TL için %15
3. Sonra gelen 400.000,00 TL için %14
4. Sonra gelen 600.000,00 TL için >%11
5. Sonra gelen 800.000,00 TL için %8
6. Sonra gelen 1.000.000,00 TL için %5
7. Sonra gelen 1.200.000,00 TL için %3
8. Sonra gelen 1.400.000,00 TL için %2
9. 5.600,000 TL’den yukarısı için %1

Bu hesaplama 2023-2024 tarifesine aittir ve yürürlükte olduğu dönemle sınırlı olmak üzere uygulanır. Bunun üzerinden bir örnekleme yapmak gerekirse; asliye hukuk mahkemesinde görülen konusu para ve kabul edilen kısmı 450.000,00 TL olan bir davada davacı lehine 69.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilir. Diğer yargılama giderleri ile davalı aleyhine takdir edilen rakamın toplamda 540.000,00 TL olduğu varsayımında ise 81.600,00 TL icra vekalet ücreti çıkacaktır.

Bu hesaplamanın dışında; dava ve takipler haricindeki hukuki yardımlarda, iş takibi konusundaki hukuki yardımlarda, sözleşmeli avukatlara ödenecek ücret hakkında, yargı yerleri ile icra ve iflas dairelerinde yapılan ve konusu para olmayan veya para ile değerlendirilemeyen hukuki yardımlarla yine yargı yerleri ile icra ve iflas dairelerinde yapılıp konusu para olsa veya para ile değerlendirilebilse bile maktu ücrete bağlı hukuki yardımlarda ödenecek ücret hakkındaki detaylara, yazımızın konusu vekalet ücretinin hesaplanması olduğundan, yer vermiyoruz.

İcra Dairesi Vekalet Ücreti Hesaplama

Tarife’de belirlenen ücretler kesin hüküm elde edilinceye kadar olan dava, iş ve işlemler karşılığıdır. Avukat tarafından takip edilen dava veya işle ilgili olarak düzenlenen dilekçe ve yapılan diğer işlemler ayrı ücreti gerektirmez. Buna karşılık, icra takipleri için ayrıca ücret ödenmesi gereklidir. Yukarıda bahsettiğimiz oransal hesaplama icra takipleri hakkında da uygulanır.

Takip miktarı 22.500,00 TL’ye kadar olan icra takiplerinde avukatlık ücreti icra dairelerindeki takipler için öngörülen maktu ücrettir. Ancak, bu ücret asıl alacağı geçemez. Borçlu takip türüne göre değişen ödeme süreleri içerisinde borcunu öderse bu Tarifeye göre belirlenecek ücretin dörtte üçü takdir edilir. Maktu ücreti gerektiren işlerde de bu hüküm uygulanır. Tahliyeye ilişkin icra takiplerinde maktu ücrete hükmedilir ve borçlu ödeme süresi içerisinde borcunu öderse Tarifeye göre belirlenecek ücretin dörtte üçü takdir edilir. Bu kurallar alacaklı avukatı açısından geçerlidir.

İcra dairelerinde borçlu vekili olarak takip edilen işlerde taraflar arasında akdi avukatlık ücreti kararlaştırılmamışsa veya kararlaştırılan akdi avukatlık ücreti geçersizse; çıkabilecek uyuşmazlıkların çözülmesinde avukatlık ücreti, icra dairelerinde yapılan takipler için belirlenen maktu ücrettir. Ancak belirlenen ücret asıl alacağı geçemez.

Buraya kadar bahsettiğimiz kurallar ilamlı ve ilamsız icra takipleri açısından geçerlidir.

Taşınır teslimini emreden ilamların icrasında vekalet ücreti maktudur. Buna karşılık borçlu malın ayıpsız mislinin elinde bulunmadığını beyan ederse malın değerinin İcra İflas Kanunu m.24 uyarınca icra müdürü tarafından ticaret odası veya bilirkişiden sorularak belirlenmesi halinde nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Borçlunun ödemesini yapmadığı ve halen devam eden bir icra takibindeki vekalet ücreti, yeni bir tarifenin yürürlüğe girmesi halinde UYAP üzerinden otomatik olarak güncellenir.

Reddedilen Miktar Üzerinden Vekalet Ücreti Hesaplama

Davası kısmen ya da tamamen reddedilen davacı, karşı taraf eğer avukatla temsil ediliyorsa belli oranlarda ya da tutarlarda karşı tarafa avukatlık ücreti ödemeye mahkum edilir. Buna, karşı vekalet ücreti de denir ve yargılama giderlerindendir. Ceza davalarında da mahkumiyet kararı verilmesi halinde kendisini vekille temsil ettiren katılan lehine maktu avukatlık ücretine hükmedilir.

Manevi tazminat davalarında davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına Tarifenin uyarınca hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen vekalet ücretini geçemez. Bu davaların tamamının reddi durumunda maktu vekalet ücretine hükmolunur. Bu kural maddi tazminat isteminde de geçerlidir.

Davacı davasını açarken reddedilme ihtimalini de görerek karşı tarafa yargılama gideri ödememek adına mevzuatın izin verdiği ölçüde kısmi ya da belirsiz alacak davası şeklinde dava ikame edebilir ve bu sayede yükümlü olacağı karşı vekalet ücretini de en aza indirebilir. Fakat örneğin kira tespit davası özelinde bu yola başvurmak mümkün olmaz. Çünkü bu dava türünde davanın ıslahı söz konusu değildir.

Nafaka davalarında reddedilen kısım için avukatlık ücretine hükmedilemez. Tüketici hakem heyetlerinin tüketici lehine verdiği kararlara karşı açılan itiraz davalarında, kararın iptali durumunda tüketici aleyhine AAÜT’nin üçüncü kısmına göre vekalet ücretine hükmedilir. Ancak, hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez.

Sigorta Tahkim Komisyonlarında talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine AAÜT’ye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir. Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez.

2023 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi

Avukatın alabileceği vekalet ücretinin alt sınırı avukatlık asgari ücret tarifesi olarak adlandırılan tebliğ ile belirlenir. Tarifenin hazırlanması süreci her yılın Eylül ayında baroların yönetim kurullarının hazırladığı tarifeleri TBB’ye göndermesi ile başlar. 2023 yılı için ise bu takvim daha erkene alınarak 2023-2024 yılı avukatlık asgari ücret tarifesi 21.09.2023 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bunun yanında barolar da her yıl tavsiye niteliğinde kendi tarifelerini yayınlarlar.

Düşüncelerinizi Bizimle Paylaşabilirsiniz !

Yorum Bırakın

Logo
0 262 331 07 59
Pandemi döneminde alanında uzman avukatlarımız ile online danışmanlık sürecini hemen planlayabilir, yanıtını merak ettiğiniz sorulara 7/24 ulaşabilirsiniz.
This is default text for notification bar